41. เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่
ประวัติความเป็นมา:
บริเวณพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ เดิมเป็นป่าสงวนแห่งชาติป่าดงใหญ่ ตั้งอยู่ในท้องที่ อำเภอปะคำ อำเภอละหานทราย จังหวัดบุรีรัมย์ เป็นป่าที่มีความอุดมสมบูรณ์เต็มไปด้วยพรรณไม้นานาชนิด และสัตว์ป่านานาพันธุ์ แต่ต่อมาบ้านเมืองเจริญขึ้นความต้องการพื้นที่ทำกินทางด้านเกษตรกรรมมีมากขึ้น ทำให้มีการบุกรุกยึดถือพื้นที่ป่ามาครอบครอง พื้นที่ป่าจึงลดน้อยลงอย่างรวดเร็ว ราษฎรอพยพย้ายถิ่นเข้ามาทำการจับจองพื้นที่ป่ากันอย่างมาก จนทางราชการต้องทำการผลักดันและอพยพราษฎร ที่ตั้งบ้านเรือนกระจัดกระจายอยู่ในป่า ให้ออกมาอยู่รวมกันแล้วตั้งเป็นหมู่บ้านพร้อมจัดสรรที่ดินให้ตามโครงการคจก. ทำให้การบุกรุกแผ้วถางป่าหยุดลงระยะหนึ่ง ต่อมาได้มีมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 10 และ 17 มีนาคม 2535 เห็นชอบกับผลการจำแนกการใช้ประโยชน์ทรัพยากรและที่ดินป่าไม้ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติทั่วประเทศ พร้อมมาตรการและแนวทางปฏิบัติโดย ให้เร่งรัดดำเนินการรังวัดจัดทำเครื่องหมายแสดงแนวเขตการใช้ประโยชน์ทรัพยากรและที่ดินป่าไม้ในภูมิประเทศให้ชัดเจนโดยเร็ว เพื่อให้หน่วยงานของภาครัฐและเอกชน ตลอดจนราษฎรในท้องที่ได้ยึดถือเป็นแนวทางปฏิบัติ ร่วมกันอย่างเป็นรูปธรรม จังหวัดบุรีรัมย์ ได้มีคำสั่งที่ 112/2535 ลงวันที่ 12 ตุลาคม 2535 แต่งตั้งคณะทำงานสำรวจตรวจสอบแนวเขตพื้นที่ป่าเพื่อการอนุรักษ์ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าดงใหญ่ ทำการสำรวจรังวัดกันแนวเขตป่าให้เป็นป่าอนุรักษ์ ต่อมาสำนักงานป่าไม้เขตนครราชสีมา ได้มีหนังสือที่ กษ 0716/1298 ลงวันที่ 18 ธันวาคม 2536 รายงานให้กรมป่าไม้ทราบว่าพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่าดงใหญ่ ยังคงมีความอุดมสมบูรณ์ไปด้วยพรรณไม้และสัตว์ป่านานาชนิดมีสัตว์ป่า ที่หายากและใกล้สูญพันธุ์อาศัยอยู่ในพื้นที่ สมควรกำหนดพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่าดงใหญ่ให้เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า กรมป่าไม้จึงมีคำสั่งกรมที่ 555/2537 ลงวันที่ 31 มีนาคม 2537 สั่งให้เจ้าหน้าที่ส่วนอนุรักษ์สัตว์ป่า ออกไปทำการสำรวจข้อมูลเบื้องต้น เพื่อประกอบการพิจารณา คณะเจ้าหน้าที่ชุดสำรวจได้นำข้อมูลเบื้องต้นเข้าประชุมขอความเห็นชอบจากคณะอนุกรรมการป้องกันและปราบปรามการลักลอบทำลายทรัพยากรป่าไม้ ประจำจังหวัดบุรีรัมย์ ครั้งที่ 3/2537 เมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2537 ที่ประชุมมีมติเห็นชอบให้กำหนดพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่าดงใหญ่ เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า และได้นำเข้าที่ประชุมขอความเห็นชอบจากคณะกรรมการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าแห่งชาติ ซึ่งคณะกรรมการฯ ได้มีมติเห็นชอบกับการกำหนดพื้นที่ป่าสงวนป่าดงใหญ่ให้เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ จึงนำเรื่องเสนอต่อคณะรัฐมนตรีตราเป็นพระราชกฤษฎีกากำหนดให้บริเวณที่ดินป่าดงใหญ่เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าโดยประกาศใช้ในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 113 ตอนที่ 65ก. หน้า 13 เมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน 2539

ประกาศในราชกิจจานุเบกษา:22/11/2539[113/65]
  • ข้อมูลด้านกายภาพ:
 
พื้นที่: 195486  ไร่
ภูมิประเทศ: สภาพภูมิประเทศโดยทั่วไปของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ มีลักษณะเป็นที่ราบสูง มีภูเขาสูงทางด้านทิศตะวันตกแล้วค่อย ๆ ลาดต่ำไปทางทิศตะวันออก มีภูเขาขึ้นโดดเดี่ยวไม่ติดกันเป็นเทือกเขา ได้แก่ เขาเนิน เขากะป็อด เขาแสลงโทน เขากระเจียว และเขาลูกช้าง ความสูงของพื้นที่จากระดับน้ำทะเลปานกลางตั้งแต่ 230 - 685 เมตร มียอดเขาที่สูงที่สุดประมาณ 685 เมตร อยู่ทางทิศตะวันตกของพื้นที่สภาพป่าดงใหญ่โดยทั่วไปเป็น ป่าดิบแล้ง และมีบางส่วน ที่เป็นป่าเต็งรัง มีลำห้วยที่สำคัญ คือ ลำนางรอง คลองดินสอและคลองมะนาว และมีลำห้วยเล็กๆ ที่มีน้ำเฉพาะในช่วงฤดูฝนอีกหลายสาย มีอ่างเก็บน้ำที่สำคัญ คือ เขื่อนลำนางรอง อ่างคลองมะนาว อ่างเขาลูกช้าง อ่างเขาประทุน และเนื่องจากพื้นที่ป่าบางส่วนได้เคยถูกบุกรุกแผ้วถางมาก่อน จึงทำให้มีทุ่งหญ้าสลับกับป่าดิบแล้ง เหมาะสำหรับเป็นแหล่งอาหารของสัตว์ป่า
ภูมิอากาศ: พื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ อยู่ในเขตอีสานตอนใต้ ตั้งอยู่ทางทิศใต้สุดของจังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งมีลักษณะเป็นเขตมรสุมเขตร้อน จึงได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ทำให้มีฝนตกชุกปริมาณน้ำฝน เฉลี่ย 1,100 มม./ ปี ช่วงที่มีฝนตกมากได้แก่ช่วงเดือนมิถุนายน - กันยายน ช่วงที่มีฝนตกน้อย ได้แก่ช่วงเดือน ธันวาคม-เมษายน ส่วนในฤดูหนาวอากาศหนาวถึงหนาวจัดและฤดูร้อนจะร้อนจัดอุณหภูมิเฉลี่ย 18-36 องศาเซลเซียส
ธรณีวิทยา:

 
  • ข้อมูลด้านชีวภาพ
 
ทรัพยากรป่าไม้: เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ มีพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นป่าดิบแล้งมีป่าเต็งรังและทุ่งหญ้าเป็นส่วนน้อย มีไม้ที่มีค่าทางเศรษฐกิจอยู่เป็นจำนวนมาก แต่ไม้เหล่านั้นได้ผ่านการทำไม้ตามสัมปทานออกไป จึงเหลือไม้ที่ต่ำกว่าขนาดจำกัด ซึ่งอยู่ในช่วงกำลังเจริญเติบโต เช่น มะค่าโมง ประดู่ ตะเคียนหิน เคี่ยม พยุง ชิงชัน ยางนา ยมหิน นนทรี กระบก เขล็ง แดง สะตอป่า เต็ง รัง ฯลฯ นอกจากนี้ยังมีไม้พื้นล่างจำพวก หวาย เร่ว กล้วยไม้ เฟิร์นชนิดต่าง ๆ และ พืชสมุนไพรอีกมากมาย ตารางแสดงประเภทป่า และการใช้ที่ดิน ประเภทป่า / การใช้ที่ดิน เนื้อที่ (ไร่) เปอร์เซ็นต์ ป่าดิบแล้ง ป่าเต็งรัง ป่าเสื่อมโทรม (ที่ถูกบุกรุก) พื้นที่เกษตร และพื้นที่ชุมชน พื้นที่ปลูกป่า พื้นที่ปลูกป่า - โครงการปลูกป่าถาวร สวนป่า 166,144 10,000 300 1,343 17,499 200 17,014 84.99 5.1 0.15 0.68 8.95 0.1 8.7
ทรัพยากรสัตว์ป่า: เนื่องจากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่มีพื้นที่ที่มีสภาพเป็นป่าดงดิบที่อุดมสมบูรณ์ และมีอาณาเขตติดต่อกับอุทยานแห่งชาติต่างๆ ทั้ง 3 ด้าน ทำให้บริเวณนี้มีความอุดมสมบูรณ์ไปด้วยพืชอาหารสัตว์ มีสัตว์ป่าอาศัยอยู่ชุกชุม มีทั้งสัตว์ป่าที่หายากและใกล้จะสูญพันธุ์อาศัยอยู่อีกทั้งได้รับการบอกเล่าจากราษฎรในพื้นที่ว่า เคยพบเห็น ?กูปรี? สัตว์ป่าสงวน 1 ใน 15 ชนิด จากการสำรวจพบเห็นตัวและร่องรอยตีนสัตว์ เช่น เลียงผา ช้าง กระทิง วัวแดง เสือ หมี เก้ง กวาง กระจง หมาจิ้งจอก หมาใน หมูป่า ชะมด อีเห็น ลิง ชะนี และสัตว์เลื้อยคลาน เช่น จระเข้ ตะกวด ตะพาบน้ำ เต่า นิ่ม งูชนิดต่างๆ ส่วนสัตว์ปีกเท่าที่สำรวจในเบื้องต้น พบนกประมาณ 150 ชนิด เช่น นกยูง ไก่ป่า ไก่ฟ้าพญาลอ เหยี่ยว นกกก นกแก๊ก นกเขาเปล้า นกกางเขนดง นกแซวสวรรค์ นกกระรางหัวหงอก นกขุนทอง และนกพญาไฟ ฯลฯ ซึ่งจากการสำรวจในปัจจุบันพบแล้ว 144 ชนิด

  • ข้อมูลทั่วไป
 
ลักษณะของชุมชนในพื้นที่: หน่วยงานราชการอื่น 1. ศูนย์การพัฒนาโนนดินแดง โครงการพัฒนาตามพระราชดำริ 2. ที่ว่าการอำเภอโนนดินแดง 3. สถานีตำรวจภูธรอำเภอโนนดินแดง 4. โรงพยาบาลอำเภอโนนดินแดง หน่วยงานในสังกัดกรมป่าไม้ 1. โครงการพัฒนาป่าดงใหญ่ ( 1 ) 2. โครงการพัฒนาป่าดงใหญ่ ( 2 ) 3. โครงการพัฒนาป่าดงใหญ่ ( 3 ) 4. โครงการพัฒนาป่าดงใหญ่ ( 4 ) 5. หน่วยป้องกันรักษาป่าที่ บร.5 ( ลำนางรอง ) 6. หน่วยป้องกันรักษาป่าที่ บร.7 ( โคกมะม่วง )
การคมนาคม: การเดินทางไปยังเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ โดยทางรถยนต์ เริ่มจากกรุงเทพฯไปตามเส้นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 กรุงเทพ-สระบุรี เดินทางตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2 ผ่านอำเภอแก่งคอย มวกเหล็ก แยกขวาไปตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 24 ก่อนถึงอำเภอสีคิ้ว ผ่านอำเภอโชคชัย หนองบุนนาก หนองกี่ จากอำเภอนางรอง แยกขวาไปตามเส้นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 348 นางรอง-ตาพระยา ผ่านอำเภอปะคำ โนนดินแดง สำนักงานเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ ตั้งอยู่บนทางหลวงสายละหานทราย-ตาพระยา ห่างจากอำเภอโนนดินแดง ประมาณ 1 กิโลเมตร การคมนาคมสะดวก สามารถเดินทางโดยรถประจำทางและรถยนต์ส่วนตัว
ที่ตั้ง: เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ ตู้ ปณ. 1 ปทจ. โนนดินแดง อำเภอโนนดินแดง จังหวัดบุรีรัมย์ 31260
สถานที่ติดต่อ: เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ ตู้ ปณ. 1 ปทจ. โนนดินแดง อำเภอโนนดินแดง จังหวัดบุรีรัมย์ 31260
ข้อมูลเพิ่มเติม:
หมายเหตุ:





Copyrights 2006 :: กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช ::