16. เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาว
ประวัติความเป็นมา:
ป่าเชียงดาวแต่เดิมเป็นป่าสงวนแห่งชาติ ตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 537 (พ.ศ.2516) ได้วางโครงการจัดเป็นป่าสัมปทานไม้สักและไม้กระยาเลยให้กับ บริษัททำไม้เชียงใหม่ จำกัด เมื่อปี 2515 และ 2516 เมื่อป่าไม้ถูกโค่นล้ม และถูกราษฎรบุกรุกแผ้วถาง คณะรัฐมนตรีจึงกำหนดให้ป่าเชียงดาวเป็นป่าต้นน้ำลำธาร ชั้นที่ 1 เมื่อวันที่ 14 มกราคม 2518 ต่อมาเนื่องจากป่าเชียงดาว ในท้องที่ตำบลเมืองแหง ตำบลเมืองงาย ตำบลเมืองคอง ตำบลเชียงดาว และตำบลแม่นะ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ เนื้อที่ประมาณ 521 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 325,625 ไร่ มีสภาพภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสูงสลับซับซ้อน สภาพป่าเป็นป่าดิบแล้ง ป่าดิบเขา ป่าสน สลับกับทุ่งหญ้า มีสัตว์ป่าที่มีค่า และหายากอาศัยอยู่ โดยเฉพาะมี กวางผา ซึ่งเป็นสัตว์ป่าสงวนที่หายากและกำลังจะสูญพันธุ์ ประกอบกับมีแหล่งน้ำ แหล่งอาหารของสัตว์ป่าอุดมสมบูรณ์ ฉะนั้น เพื่อรักษาไว้ซึ่งพันธุ์สัตว์ป่า และให้เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าอย่างปลอดภัย รวมทั้งเป็นการช่วยป้องกันรักษาต้นน้ำลำธารและป่าไม้ที่มีอยู่ในพื้นที่แห่งนี้ให้คงอยู่อย่างถาวรตลอดไป จึงได้กำหนดให้เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 95 ตอนที่ 87 ฉบับพิเศษ หน้า 19 - 21 ลงวันที่ 24 สิงหาคม 2521

ประกาศในราชกิจจานุเบกษา:24/8/2521[95/87]
  • ข้อมูลด้านกายภาพ:
 
พื้นที่: 325625  ไร่
ภูมิประเทศ: ภูมิประเทศประกอบด้วยเทือกเขาสูงชัน สลับซับซ้อน ยอดเขาที่สูงที่สุดคือ ยอดดอยหลวงเชียงดาว สูงจากระดับน้ำทะเล ประมาณ 2,175 เมตร ซึ่งสูงเป็นอันดับที่ 3 ของประเทศไทย รองจากยอดดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ และยอดดอยผ้าห่มปก จังหวัดเชียงราย บนยอดดอยเชียงดาวมักมีเมฆหมอกปกคลุมอยู่ตลอดเวลา สภาพโดยทั่วไปเป็นภูเขาหินปูน จึงประกอบด้วยหุบเขาและโพรงถ้ำ มีถ้ำใหญ่ที่สวยงาม คือ ถ้ำเชียงดาว นอกจากดอยหลวงเชียงดาวแล้วก็มี ดอยนาง ดอยผาแดง ดอยกิ่วลม ฯลฯ สภาพป่าบนยอดเขาจะเป็นป่าดงดิบและป่าเบญจพรรณ อันเป็นต้นน้ำลำธารและลำห้วยต่างๆ ไหลลงสู่แม่น้ำปิงทางด้านทิศตะวันออก และไหลลงสู่แม่น้ำแตงทางทิศตะวันตก
ภูมิอากาศ: สภาพภูมิอากาศเป็นแบบกึ่งอบอุ่น อากาศหนาวเย็นคล้ายคลึงเมืองหนาว อากาศโดยทั่วไปจะหนาวเย็นตลอดฤดูหนาว และฤดูฝนมีความชุ่มชื้นมาก ส่วนในฤดูร้อน กลางวันอากาศค่อนข้างร้อน แต่ในช่วงกลางคืนกลับเย็นสบาย อุณหภูมิเฉลี่ยอยู่ในช่วง 20.1-31.8 องศาเซลเซียส ความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ย 50-90 เปอร์เซ็นต์ ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยรายปี 1,183.5 มิลลิเมตร
ธรณีวิทยา: จากแผนที่ทางธรณีวิทยา จังหวัดเชียงใหม่ มาตราส่วน 1:250,000 ของกรมธรณีวิทยาจะพบว่า บริเวณเขตรักษา-พันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาว ส่วนใหญ่เป็นหินดินดาน หินทราย หินเกย์เวคร์ใ นยุคคาร์บอนเฟอร์ริส ซึ่งเห็นหินดินดานสีน้ำตาล สีเทาแกมน้ำตาล หินดินดานปนทราย หินทรายปนกรวด และหินปูน นอกจากนี้ยังพบหินแกรนิต หรือหินแกรนไดโอไรด์ จะพบตามเทือกเขาสูงชันตามแนวเหนือใต้ และจะพบหินปูนปรากฏทางด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ ลักษณะของดินที่พบเป็นดินหน่วยผสมของดินบริเวณพื้นที่สูงชัน ซึ่งพบโดยทั่วไปและเป็นบริเวณพื้นที่กว้างขวาง ประกอบด้วยดินหลายชนิด มีทั้งดินลึกและดินตื้น บางแห่งมีกรวดก้อนหินปะปนในเนื้อดินหรือกระจัดกระจายอยู่ตามผิวดิน ส่วนใหญ่จะเป็นดินค่อนข้างลึก มีสีค่อนไปทางแดงหรือแดงจัด ปฏิกิริยาเป็นกรด

 
  • ข้อมูลด้านชีวภาพ
 
ทรัพยากรป่าไม้: ในปี พ.ศ.2536 ได้มีการสำรวจทรัพยากรป่าไม้ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาว โดยกองสำรวจธรรมชาติด้วยดาวเทียม สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ โดยใช้ข้อมูลดาวเทียมแลนด์แซท-5 ระบบ T M สามารถจำแนกสภาพป่าของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาวได้ดังนี้ คือ 1. ป่าดงดิบเขา ซึ่งประกอบด้วย วงศ์ไม้ก่อ กำลังเสือโคร่ง มะขามป้อมดง พญาไม้ และไม้สน ขึ้นปะปนอยู่ พบในพื้นที่สูงจากระดับน้ำทะเล 1,000 เมตร ขึ้นไป 2. ป่าสนเขา ซึ่งประกอบด้วย สนสองใบ สนสามใบ และไม้ก่อชนิดต่างๆ เช่น ก่อแอบ ก่อสีเสียด เป็นต้น มักพบในพื้นที่สูงจากระดับน้ำทะเล 700 เมตร ขึ้นไป 3. ป่าเบญจพรรณ ซึ่งประกอบด้วยไม้สัก ประดู่ แดง มะค่าโมง ตะแบก ส้าน มะกอก เก็ดแดง นอกจากนี้ยังมีไผ่อีกหลายชนิด เช่น ไผ่ซาง ไผ่ไร่ ไผ่ป่า ฯลฯ มักพบอยู่ในพื้นที่สูงจากระดับน้ำทะเล 600-700 เมตร 4. ป่าเต็งรัง ป่าแดง หรือป่าแพะ ซึ่งประกอบด้วยไม้เต็ง รัง เหียง พลวง กราด มะค่าแต้ รกฟ้า ฯลฯ ส่วนไม้พื้นล่างที่พบมาก ได้แก่ หญ้าเพ็ก และหญ้าชนิดอื่นๆ 5. ป่าดิบแล้ง พบที่ระดับความสูงจากระดับน้ำทะเล 500-600 เมตร ประกอบด้วย ไม้ยางแดง ไม้มะม่วงป่า ไม้แดง ไม้พะยอม ไม้ไทร ไม้มะกอกป่า นอกจากนี้ยังมีไผ่อีกหลายชนิด เช่น ไผ่ข้าวหลาม ไผ่บง ไผ่หก ฯลฯ
ทรัพยากรสัตว์ป่า: ผลการสำรวจทรัพยากรสัตว์ป่าในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาว พบว่า มีสัตว์ป่าที่เคยพบแล้วและไม่เคยพบอยู่ไม่น้อยกว่า 340 ชนิด จาก 223 สกุล ใน 97 วงศ์ โดยจำแนกออกเป็นประเภทต่างๆ ได้ดังนี้ 1. สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม สำรวจพบ 42 ชนิด จาก 34 สกุล ใน 18 วงศ์ ในจำนวนนี้พบสัตว์ป่าสงวน 2 ชนิด ได้แก่ เลียงผา และกวางผา คาดว่ามีการกระจายอยู่บนยอดดอยหลวงเชียงดาว ดอยนาง ดอยผาแดง และยอดดอยอื่นๆ ที่เป็นจุดสูงสุดของพื้นที่ ซึ่งอยู่ตอนกลางของพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาว นอกจากนี้ยังมีสัตว์ป่าชนิดอื่นๆ ที่หาได้ยากหลายชนิด เช่น เสือโคร่ง เสือลายเมฆ เสือไฟ แมวดาว บ่าง ชะนีมือขาว ค่างแว่นถิ่นเหนือ ลิงวอก อีเก้ง หมาไน ลิ่นหรือนิ่ม เป็นต้น 2. สัตว์ปีกหรือนก สำรวจพบ 206 ชนิด จาก 124 สกุล ใน 48 วงศ์ สำหรับนกที่พบและมีสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ หรืออยู่ในภาวะถูกคุกคาม ได้แก่ นกกก นกแก๊ก นกกางเขนดง นกตั้งล้อ นกพญาไฟใหญ่ นกเปล้าหางเข็ม นกกางเขนน้ำ นกขุนทอง นกกะรางหัวขวาน นกขุนแผนอกส้ม นกกินแมลงป่าอกสีน้ำตาล นกกินแมลงหน้าผากสีน้ำตาล เหยี่ยวภูเขา ไก่ฟ้าหลังขาว นกขมิ้นท้ายทอยดำ นกปรอดโอ่งเมืองเหนือ นกปรอดเหลืองหัวจุก นกไต่ไม้หน้าผากกำมะหยี่ นกบั้งรอกใหญ่ นกเขียวคราม ส่วนนกที่หายากที่สุด แต่มีอยู่ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาว คือ ไก่ฟ้าหางลายขวาง และนกกินแมลงเด๊กแนน 3. สัตว์เลื้อยคลาน สำรวจพบอย่างน้อย 35 ชนิด จาก 29 สกุล ใน 12 วงศ์ สัตว์เลื้อยคลานที่นับว่าปริมาณไม่มากนัก ได้แก่ เต่าปูลู ตะพาบน้ำ เต่าหกหรือเต่าเหลือง แลนหรือตะกวด งูจงอาง งูสิง งูเหลือม กิ้งก่าดง กิ้งก่าป่าสีน้ำเงิน ตุ๊กแก เป็นต้น 4. สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก จากการสำรวจในบริเวณแหล่งน้ำ ลำห้วย แอ่งน้ำ ซอกหินที่มีความชุ่มชื้น พบสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก ไม่น้อยกว่า 32 ชนิด จาก 13 สกุล ใน 7 วงศ์ และพบว่ามีสัตว์ชนิดที่ใกล้สูญพันธุ์ ได้แก่ กระท่างหรือกระทั่ง กบทูดหรือเขียดแลว ส่วนชนิดอื่น เช่น อึ่งอ่างบ้าน อึ่งขาดำ กบหนองหรือเขียดบัว กบนา พบกระจายอยู่ทั่วบริเวณพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาว 5. ปลาน้ำจืด จากการสำรวจพบว่ามีปลาน้ำจืดไม่น้อยกว่า 25 ชนิด จาก 23 สกุล ใน 11 วงศ์ ชนิดปลาที่พบส่วนใหญ่ ได้แก่ ปลาจาด ปลาขี้ยอก ปลาแม่แปบ ปลาสร้อยเกล็ดถี่ ปลาตะเพียน ปลากด เป็นต้น 6. แมลง แมลงที่หายากที่เป็นสัตว์ป่าคุ้มครองที่พบเห็นแล้ว ได้แก่ ด้วงกว่างดาว ด้วงกว่างห้าเขา ด้วงคีมยีราฟ ผีเสื้อกลางคืนหางยาว ผีเสื้อถุงทอง ผีเสื้อกลางคืนค้างคาว ผีเสื้อหางดาบตาลไหม้ และผีเสื้อที่พบเห็นเฉพาะที่ดอยเชียงดาว คือ ผีเสื้อภูฐาน

  • ข้อมูลทั่วไป
 
ลักษณะของชุมชนในพื้นที่: 1. ที่ว่าการอำเภอเชียงดาว 2. กองร้อย ตชด. ที่ 335 3. นพค. ที่ 32 กรป.กลาง 4. สถานีเกษตรที่สูงป่าเกี๊ยะ 5. หน่วยพัฒนาต้นน้ำที่ 20 (ขุนคอง) 6. หน่วยป้องกันรักษาป่า ที่ ชม.9 (แม่นะ) 7. สถานีวิจัยสัตว์ป่าเชียงดาว 8. สถานีตำรวจภูธรอำเภอเชียงดาว 9. โรงเรียนเชียงดาววิทยาคม 10. โรงเรียนประถมศึกษา จำนวน 15 แห่ง 11. สถานีอนามัย จำนวน 3 แห่ง 12. วัด จำนวน 16 แห่ง 13. โบสถ์คริสต์ จำนวน 2 แห่ง 14. สำนักสงฆ์ จำนวน 3 แห่ง หน่วยพิทักษ์ป่า 8 หน่วย 1. หน่วยพิทักษ์ป่าสบห้วยผาตั้ง-นาเลา ระวาง 4747 I พิกัด 914463 2. หน่วยพิทักษ์ป่าบ้านยางห้วยบ้าน ระวาง 4747 IV พิกัด 729424 3. หน่วยพิทักษ์ป่าขุนห้วยแม่งาย ระวาง 4748 II พิกัด 825572 4. หน่วยพิทักษ์ป่าบ้านยางทุ่งโป่ง ระวาง 4747 I พิกัด 924381 5. หน่วยพิทักษ์ป่าขุนห้วยแม่กอก ระวาง 4747 I พิกัด 829419 6. หน่วยพิทักษ์ป่าห้วยแม่แตะ ระวาง 4748 III พิกัด 674618 7. หน่วยพิทักษ์ป่าสบห้วยออน ระวาง 4747 IV พิกัด 692365 8. หน่วยพิทักษ์ป่าห้วยบ้านช้าง ระวาง 4747 IV พิกัด 670542
การคมนาคม: 1. เดินทางออกจากกรุงเทพฯ โดยเครื่องบิน รถไฟ รถยนต์ หรือรถโดยสารประจำทาง จนถึงจังหวัดเชียงใหม่ ระยะทางประมาณ 700 กิโลเมตร 2. เดินทางออกจากจังหวัดเชียงใหม่ ทางรถยนต์ โดยไปขึ้นรถโดยสารประจำทางสายเชียงใหม่-ฝาง ที่สถานีรถโดยสารช้างเผือก เดินทางไปตามทางหลวงหมายเลข 107 ผ่านอำเภอแม่ริม อำเภอแม่แตง จนถึงสถานีจอดรถโดยสารอำเภอเชียงดาว ระยะทางประมาณ 72 กิโลเมตร 3. เดินทางออกจากเชียงดาวโดยจ้างเหมารถยนต์โดยสารเล็ก หรือจักรยานยนต์รับจ้าง จนถึงถ้ำเชียงดาว ระยะทาง 5 กิโลเมตร และเดินทางต่อไปอีก 2 กิโลเมตร จนเกือบถึงสำนักสงฆ์ถ้ำผาปล่อง เลี้ยวขวาขึ้นไปจนถึงที่ทำการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาว
ที่ตั้ง: เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาว ในท้องที่ตำบลเมืองแหง อำเภอเวียงแหงบางส่วน ตำบลเมืองงาย ตำบลเมืองคอง ตำบลเชียงดาว และตำบลแม่นะ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ เนื้อที่ประมาณ 521 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 325,625 ไร่ พื้นที่รับผิดชอบอยู่ในแผนที่สภาพภูมิประเทศ มาตราส่วน 1:50,000 หมายเลขระวาง 4747 I 4747 IV 4748 II 4748 III มีอาณาเขตติดต่อดังนี้ ทิศเหนือ จดถนนสายบ้านแม่จา-เวียงแหง และลำห้วยแม่แตะ ตำบลเมืองแหง อำเภอเวียงแหง จังหวัดเชียงใหม่ ทิศใต้ จดลำห้วยแม่นะ ห้วยแม่กอกน้อย และลำห้วยแม่แตง ตำบลแม่นะ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ ทิศตะวันออก จดที่ทำกินราษฎร ตำบลเมืองงาย และตำบลเชียงดาว ตำบลแม่นะ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ ทิศตะวันตก ลำห้วยแม่แตะ ลำห้วยแม่แตง และที่ทำกินของราษฎร ตำบลเมืองคอง อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่
สถานที่ติดต่อ: ตู้ ปณ 12 อ.เชียงดาว จ. เชียงใหม่ 50170
ข้อมูลเพิ่มเติม: เก็บค่าบริการหรือค่าตอบแทนในการที่พนักงานเจ้าหน้าที่ให้บริการหรือให้ความสะดวกในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า

พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาว
หมายเหตุ:





Copyrights 2006 :: กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช ::