45. เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง
Untitled-1.jpg
45. เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง

ประวัติความเป็นมา:
บริเวณพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง จังหวัดสุราษฎร์ธานี ในอดีตเป็นป่าดิบชื้นพื้นใหญ่ของบริเวณคลองแสง ลำน้ำสายใหญ่สายหนึ่งของแม่น้ำตาปี มีความอุดมสมบูรณ์ด้วย ชนิดพืชพรรณ และสัตว์ป่าในบริเวณพื้นที่มีหลักฐาน การพบหลักฐานเกี่ยวข้องกับอารยธรรมของจีนและอินเดียในบริเวณนี้ ทำให้เชื่อได้ว่า ลำคลองแสงหรือลำคลองพระแสงเป็นทางเชื่อมลัดข้ามคาบสมุทรระหว่างอาณาจักรทั้งสองโดยไม่จำเป็นต้องใช้เรืออ้อมผ่านปลายแหลมมลายู หลักฐานสำคัญที่พบเป็นเครื่องมือเครื่องใช้สำริดแบบจีนและ อินโดนิเซีย เครื่องถ้วยจีนโบราณ เครื่องประดับทองลูกปัดหิน ลูกปัดแก้ว กลองมโหระทึก โดยพบอยู่ในบริเวณต้นน้ำคลองแสง ต้นน้ำคลองหยี บริเวณควนทอง คลองมะเลา และบ้านท่าพลา เป็นต้น ด้วยคุณค่าความสำคัญของ พื้นที่ป่าดิบชื้นและความสมบูรณ์ทางทรัพยากรชีวภาพด้านพืชพรรณและสัตว์ป่าบริเวณแม่น้ำลำคลองที่ดินบริเวณลุ่มแม่น้ำคลองแสง ที่ดินป่าบริเวณลุ่มน้ำคลองแสงซึ่งตั้งอยู่ในท้องที่ ตำบลตะกุกเหนือ อำเภอคีรีรัตน์นิคม ตำบลเขาพัง ตำบลไกรสอน ตำบลบ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานีขนาดพื้นที่ 722,500 ไร่ หรือประมาณ 1,236 ตารางกิโลเมตร จึงได้ประกาศพระราชกฤษฎีกากำหนดเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าลำดับที่ 9 ของประเทศ เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม 2517 ดังรายละเอียดตามประกาศในราชกิจจานุเบกษาเล่มที่ 91 ตอนที่ 216 ลงวันที่ 18 ธันวาคม พ.ศ. 2517 ต่อมาภายหลังได้มีการเพิกถอนพื้นที่บางส่วนของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง 3 ครั้ง โดยครั้งแรกได้ออกพระราชกฤษีกาเพิกถอนพื้นที่บางส่วน ในท้องที่ตำบลตะกุกเหนือ ตำบลเขาพัง และตำบลไกรสร เนื้อที่ประมาณ 149,875 ไร่ เหลือพื้นที่เขตฯ ประมาณ 722,625 ไร่ ประกาศลงในราชกิจจานุเบกษาเล่มที่ 100 ตอนที่ 67 ลงวันที่ 28 เมษายน 2526 ต่อมาในปี พ.ศ. 2528 ได้ออกพระราชกฤษฎีกาเพิกถอนพื้นที่บางส่วน เป็นครั้งที่สอง เนื้อที่ประมาณ 31 ไร่ 2 งาน 76 ตารางวา ในท้องที่ตำบลไกรสร เหลือพื้นที่เขตฯ ประมาณ 722,593.31 ไร่ ประกาศลงในราชกิจจานุเบกษาเล่มที่ 102 ตอนที่ 154 ลงวันที่ 24 ตุลาคม 2528 และครั้งหลังสุดออกพระราชกฤษฎีกาเพิกถอนบางส่วนของเขตฯ เนื้อที่ประมาณ 526 ไร่ 1 งาน เพื่อให้การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยได้ทำการก่อสร้างโรงงานไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนเชี่ยวหลาน ในปี พ.ศ. 2529 ในท้องที่ตำบลตะกุกเหนือและตำบลเขาพัง ทำให้พื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสงเหลือประมาณ 722,067 ไร่ ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 103 ตอนที่ 77 ลงวันที่ 8 พฤษภาคม 2529

ประกาศในราชกิจจานุเบกษา:8/5/2529[103/77]
  • ข้อมูลด้านกายภาพ:
 
พื้นที่: 722067  ไร่
ภูมิประเทศ: เป็นเทือกเขาสลับซับซ้อนความสูงจากระดับน้ำทะเลตั้งแต่ 100 เมตร ขึ้นไปมียอดเขาวงเป็นยอดเขาสูงสุด 1,272 เมตร มีความลาดชันสูงเป็นเขาหินปูน พื้นที่จดเขตน้ำท่วมเขื่อนรัชชประภา มีแนวน้ำท่อมจากทิศใต้ไปตามลำห้วยคลองแสงผ่ากลางเขตไปด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ทิศเหนือและทิศตะวันตก จดแนวเขตจังหวัดสุราษฎร์ธานี ที่ราบเป็นยอดเขาส่วนน้อย เป็นที่อยู่อาศัยของ ช้าง กระทิง วัวแดง และกวาง พื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสงตั้งอยู่ระหว่างเส้นรุ้งที่ 9 องศาเซลเซียส 1 ลิปดา - 9องศา 22 ลิปดาเหนือ และระหว่างเส้นแวงที่ 98 องศาเซลเซียส 30 ลิปดา-98 องศาเซลเซียส 50 ลิปดาตะวันออกเป็นพื้นที่ส่วนหนึ่งของเทือกเขาภูเก็ต มีลักษณะทั่วไปเป็นภูเขาสูงชัน และสลับซับซ้อน เป็นแหล่งเขาหินปูนที่มีหน้าผาสูงชัน พื้นทีมีความสูงตั้งแต่ระดับชายพื้นผิวน้ำของเขื่อนรัชประภา ซึ่งผันแปรอยู่ระหว่าง 67-78 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง ขึ้นไปถึงยอดเขาหลังคาตึกระดับ 1,395 เมตร ยอดเขาอื่นๆที่ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของพื้นที่สูงลดหลัดลงมาตามลำดับ ได้แก่ เขาวงสูง 1,272 เมตร เขาใหญ่ 825 เมตร ทางทิศตะวันตก มีเขาชาลี สูง 864 เมตร พื้นที่ ทางด้านตะวันอออกเฉียงใต้ ในแนวเทือกเขาหินปูนมียอดเขาสูงที่สำคัญ ได้แก่ เขาหน้านกฮูกสูง 738 เมตร เขาถ้ำจันทร์สูง 773 เมตร และเขาพังสูง 785 เมตร สภาพพื้นที่ในระดับสูงตั้งอยู่ทางด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือและลาดลงสู่ด้านตะวันออกเฉียงใต้ การวางตัวของแนวเทือกเขา สูงสลับซับซ้อนทางเหนือที่ แบ่งพื้นที่รับน้ำที่สำคัญของลำห้วยแยกสาขาของคลองแสง ได้แก่ คลองควน คลองใหญ่ คลองหยา คลองมอญ คลองโหลงและคลองมุย สภาพพื้นที่ทางตอนใต้ มีลำห้วยสาขาที่สำคัญ ได้แก่ คลองเอ๊ะ และคลองหยี ซึ่งเป็นแนวธรรมชาติที่แบ่งพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง แยกจากอุทยานแห่งชาติสก ลำห้วยสาขาต่างๆ ข้างต้น จะไหลลงสู่บริเวณคลองแสง ซึ่งกลายเป็นอ่างเก็บน้ำของเขื่อนรัชชประภา
ภูมิอากาศ: พื้นที่บริเวณเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง ตั้งอยู่ตอนกลางของคาบสมุทรใต้ส่วนคอคอดกระ มีภูมิอากาศมรสุมเขตร้อน( tropical monsoon climates,am ) ตามระบบการจำแนกภูมิอากาศของwladimir koppen พื้นที่มีเพียง 2 ฤดู คือ ฤดูแล้ง ระหว่างเดือนธันวาคม -เดือนพฤษภาคม และฤดูฝนตั้งแต่เดือนเมษายน -เดือนพฤศจิกายน รวม 8 เดือน พื้นที่ได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ซึ่งพัดพาความชื้นและฝนจากมหาสมุทรอินเดียเข้าสู่พื้นที่ ในระหว่างเดือนพฤษภาคมไปสิ้นสุดราวกลางเดือนตุลาคม ช่วงดังกล่าวจะมีฝนตกชุกมาก ในช่วงปลายเดือนตุลาคมจนเข้าช่วงหน้าแล้ง พื้นที่จะได้รับความชื้นจากบริเวณอ่าวไทย จากสถิติข้อมูลน้ำฝนเฉลี่ยในรอบ 11 ปี ระหว่างปี พ.ศ. 2527-2537 มีฝนตกมากตลอดทั้งปี ปริมาณน้ำฝนมากที่สุดในเดือนสิงหาคม เฉลี่ย 464.32 มิลลิเมตร และฝนตกน้อยที่สุดในเดือนมกราคม 21.95 มิลลิเมตร อุณหภูมิในพื้นที่เฉลี่ยตลอดปีประมาณ 26.99 องศาเซลเซียส มีอุณหภูมิสูงสุดในเดือนเมษายน เฉลี่ยประมาณ 38.05 องศาเซลเซียส และอุณหภูมิต่ำสุดในเดือนกุมภาพันธ์ เฉลี่ยประมาณ 14.04 องศาเซลเซียส
ธรณีวิทยา:

 


 
  • ข้อมูลด้านชีวภาพ
 
ทรัพยากรป่าไม้: เขตรักษาพันธ์สัตว์ป่าคลองแสงมีพื้นที่ประมาณ 722,068 ไร่ แต่เป็นป่าดงดิบผืนใหญ่ครอบคลุมอยู่ในหุบคลองแสงอันเป็นต้นน้ำหลักของแม่น้ำตาปี มีสภาพป่าสมบูรณ์มาก เนื่องจากการสร้างเขื่อนรัชชประภาก่อให้เกิดอ่างเก็บน้ำใหญ่ขึ้นเหนือเขื่อนจึงจำเป็นต้องตัดป่าดงดิบที่สมบูรณ์ออกไปถึง 50,432 ไร่ ป่าดงดิบชื้นระดับต่ำเป็นสังคมหลักในพื้นที่กระจาายปกคลุมอยู่ในลำห้วยระดับต่ำที่มีดินลึกและบนสันเนินบางตอนที่ดินเก็บความชื้นได้ดี ชนิดไม้สำคัญที่พบได้แก่ ยางยูง ยางวาด ยางเสียน ยางนา ไข่เขียว ตาเสือ ทุเรียนผี ตังหนใบใหญ่ หว้าเขา หว้าดง หว้าหิน มังตาน กระท้อน ทองบึ้ง กราตา งาไทร เมา รักเขา ขี้ผึ้ง ปริก ลิ้นควาย กล้วยป่า นกนอน บุหงา สั่งทำ พลอง เถาไฟ กระไดลิง คุย สะบ้าช้าง หลาวชะโอนเขา ค้อ กะพ้อ เปราะป่า ปุดขน ปุดใหญ่ ปุดคางคก เป็นต้น ป่าดงดิบชื้นในภาคใต้ ส่วนมากจะกระจัดกระจายอยู่ตามบริเวณที่มีความชุมชื้นมาก เช่น ตามหุบเขา และตามริมแม่น้ำลำธาร ต่างๆรวมทั้งในดิน ที่สามารถเก็บความชื้นไว้ได้นาน ไม้ในชั้นนี้ได้แก่ ตังหน ทุเรียนนก สตอ คอแห้ง ป่าดงดิบแล้ง ป่าชนิดนี้จำแนกได้โดยการปรากฎไม้ผลัดใบและไม่ผลัดใบ ไม้ในชั้นนี้ได้แก่ ตะแบก เปลือกบาง กะพง กระบก กะหนาย กาแซะ กระเบากลัก กระโดงแดง ลางสาดดง เนียน มะปริง ไอ้แกรก มะขามป้อม เปล้าน้ำเงิน เข็มแดง และกะตังใบ เป็นต้น ป่าผสมผลัดใบชื้น เป็นป่าที่พบในแถบเล็กๆ ในบางส่วนของพื้นที่ โดยเฉพาะที่ราบข้างลำห้วยสายเล็กๆที่ดินเป็นทรายจัด ได้แก่ อินทนิลน้ำ ตะแบกนา มะข้ามป้อม ส้านใบเล็ก ไข่เน่า กระโดน มะเกลือ และมะเม่า เป็นต้น
ทรัพยากรสัตว์ป่า: ชนิดสัตว์ป่าในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง มีสัตว์จำพวก สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม พบรวมทั้งสิ้น 61 ชนิด จาก 50 สกุล ใน 28 วงศ์ ประกอบด้วยป่าดงดิบชื้น ซึ่งมีโครงสร้างที่รกทึบ เรือนยอดไม้ชั้นบนและชั้นรองแน่นชิดมีความเหมาะสม อย่างยิ่งต่อการดำรงชีพของสัตว์ที่อาศัยอยู่บนต้นไม้เช่น ชะนีมือขาว ค่างแว่นถิ่นใต้ ค่างดำ บ่าง พญากระรอกดำ และพญากระรอกบินต่างๆ ในสกุล Petaurista สัตว์ที่อาศัยอยู่ตามพื้นดินมีหลายชนิด ได้แก่ กระทิง สมเสร็จ เสือโคร่ง เสือดาว เสือดำ และช้าง เป็นต้น นกเป็นสัตว์ที่พบเห็นได้ง่ายในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสงพบเห็นแน่นอนแล้ว 342 ชนิด จาก 102 สกุล ใน 59 วงศ์ นกที่หายากและจัดว่ามีความสำคัญในเชิงอนุรักษ์ที่พบ ได้แก่ นกอ้ายงั่ว เหยี่ยวปลาใหญ่หัวเทา เหยียวเพเรกริน นกฟินฟุท นกชนหิน ไก่ฟ้าหน้าเขียว และไก่นวล เป็นต้น สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก และสัตว์เลื้อยคลาน จากสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก จำนวน 46 ชนิด ตัวอย่างได้แก่ จงโคร่ง หรือกง คางคกห้วย กบทูด ชะง่อนหิน เมืองใต้ ปาดน้ำตาล และอึ่งอ่างมลายู สัตว์เลื้อยคลานที่น่าสนใจในพื้นที่ได้แก่ ตุ๊ดตู่ เห่าช้าง เต่าจักร ปลาน้ำจืด ชนิดปลาที่พบในบริเวณคลองแสง พบปลาน้ำจืดไม่น้อยกว่า 81 ชนิด จาก 52 สกุล ใน 21 วงศ์ ปลาตะเพียนจัดว่าเป็นวงศ์ที่พบปลามากที่สุดรวม 36 ชนิด ชนิดปลาน้ำจืดที่หายากและกำลังจะสูญพันธ์ ได้แก่ ปลาเวียน ปลาพลวง แมลงป่าไม้ จัดเป็นสัตว์ที่พบเห็นได้ง่ายที่สุด ส่วนใหญ่จะเป็นผีเสื้อกลางวัน และแมลงปีกแข็ง ปัจจุบันพบไม่น้อยกว่า 187 ชนิด จาก 90 สกุล ใน 10 วงศ์ แมลงป่าไม้ที่พบในพื้นที่ ได้แก่ ผีเสื้อหางตุ้มจุดสีชมพู ผีเสื้อหนอนมะนาว ผีเสือหางติ่งนาง ระเวง ผีเสื้อเณร เป็นต้น จำพวกงู ได้แก่ งูปล้องทอง งูลายสาบคอแดง งูจงอาง นอกนั้นยังมีสัตว์ประเภทต่างๆ ได้แก่ ตุ๊ดตู่ หมูป่า กระทิง กระจงเล็ก เสือดาว โขลงช้างป่า กระจ้อน นกหัวขวานด่างแคระ ตุ๊กแกบ้าน ตะกวด งูเขียวหัวจิ้งจก กวางป่า อีเก้ง เม้นหางพวง ลิงเสนและ เป็นต้น

  • ข้อมูลทั่วไป
 
ลักษณะของชุมชนในพื้นที่: เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง ตั้งอยู่ในท้องที่ตำบลตะกุกเหนือ อำเภอคีรีรัฐนิคม ตำบลเขาพัง ตำบลไกรสอน ตำบลบ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีอาณาเขตติดต่อ ทิศเหนือ จด เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองนาคา และ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองยัน ตำบลเขาพัง อำเภอบ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานี ทิศใต้ จด อุทยานแห่งชาติเขาสก ตำบลเขาพัง อำเภอบ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานี ทิศตะวันออก จด เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองยัน ตำบลตะกุกเหนือ กิ่งอำเภอวิภาวดี จังหวัดสุราษฎร์ธานี ทิศตะวันตก จด อุทยานแห่งชาติศรีพังงา ตำบลเขาพัง อำเภอบ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานี
การคมนาคม: จากกรุงเทพฯ โดยสารรถยนต์ รถไฟ เครื่องบิน ถึงจังหวัดสุราษฎร์ธานี ระยะทางประมาณ 650 กิโลเมตร แล้วโดยสารรถยนต์ไปตามถนนลาดยางเส้นทางสุราษฎร์ธานี - พังงา หรือ ตะกั่วป่า-ภูเก็ต ถึงอำเภอบ้านตาขุน ประมาณ 70 กิโลเมตร แยกขวาไปตามถนนลาดยาง เข้าเขื่อนรัชชประภาประมาณ 12 กิโลเมตร ถึงแยกไปเขื่อนรัชชประภาแล้วแยกซ้ายไปตามถนนลาดยางถึงที่ทำการหน่วยพิทักษ์ป่าคลองตะเคียน ประมาณ 4 กิโลเมตร ( ที่ทำการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง)
ที่ตั้ง: เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง ตู้ ปณ. 15 อำเภอบ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานี 84230
สถานที่ติดต่อ: เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง ตู้ ปณ. 15 อำเภอบ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานี 84230
ข้อมูลเพิ่มเติม: เก็บค่าบริการหรือค่าตอบแทนในการที่พนักงานเจ้าหน้าที่ให้บริการหรือให้ความสะดวกในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า

พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตรักษาธุ์สัตว์ป่าคลองแสง
หมายเหตุ:

 สภาพแวดล้อมบริเวณ45. เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง



 





Copyrights 2006 :: กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช ::