 |
| เปล้าดิน Colobocarpos nanus (Gagnep.) Esser & Welzen, Kew Bull. 56: 658. 2001. --- Croton nanus Gagnep., Bull. Soc. Bot. France 72: 464. 1925 & in Lecomte, Fl. Indoch. 5: 266. 1925. --- Croton colobocarpus Airy Shaw, Kew Bull. 23: 76. 1969. |
| วงศ์ Euphorbiaceae |
|
วิสัย ไม้พุ่มขนาดเล็ก มีลำต้นใต้ดิน มีการแตกกิ่งระเกะระกะเนื่องจากถูกวัว-ความแทะเล็ม ตามกิ่งมีขนยาวประมาณ 0.2 มม. ใบรูปไข่กลับ ขนาด 0.5-1.5 x 2-6.5 ซม. ปลายใบแหลม ขอบใบจักฟันเลื่อยส่วนปลายและเรียบช่วงฐานใบ ฐานใบสอบเรียว เส้นแขนงใบ 2-3 คู่ ปลายโค้งจรดกัน มี 3 เส้น ออกจากฐานใบ ฐานใบมีต่อมรูปถ้วยขนาดเล็ก ก้านใบยาว 2-3 มม. ช่อดอกออกที่ปลายกิ่ง ยาว 2-2.5 ม. ผิวเกลี้ยง ดอกเพศเมีย 1 ดอกออกที่โคน ดอกเพศผู้มากถึง 10 ดอกออกที่ปลายช่อ มีใบประดับย่อยรูปสามเหลี่ยมขนาดเล็ก ดอกเพศผู้มีกลีบเลี้ยงรูปขอบขนาน ขนาดประมาณ 1 x 2 มม. กลีบดอกขนาดใกล้เคียงกลีบเลี้ยง ขอบมีขนครุย-ขนแบบแกะ ฐานรองดอกมีขนยาว เกสรเพศผู้ 10-20 อัน มีขนยาวด้านล่าง อับเรณู 2 พู ก้านเกสรติดที่ฐาน ดอกเพศเมีย มีกลีบเลี้ยงขนาดประมาณ 2 x 5 มม. รูปไข่ รังไข่ปลายตัด เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 2 มม. ก้านเกสร ยาว 1-2 มม. ยอดเกสรแยก 3 แฉก ยาวประมาณ 2 มม. ติดคงทน ก้านดอกยาว 3-5 มม. ผลแบบแห้งแล้วแตก ปลายตัด ขนาด 5-6 x 6-7 มม. มี 3 เมล็ด รูปค่อนข้างกลม หน้าตัดขวางรูปสามเหลี่ยม ขนาดประมาณ 3 x 3.5 มม. ผิวเกลี้ยง ขั้วเมล็ดขนาดเล็กสีน้ำตาล |
|
|
|
การกระจายพันธุ์ พบเฉพาะในประเทศลาว และภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนของไทยที่ อ. วานรนิวาส จ. สกลนคร และบ้านสุวรรณคีรี จ. หนองคาย ขึ้นทั่วไปตามทุ่งหญ้าหรือตามพื้นที่เพาะปลูก ระดับความสูงประมาณ 200 ม.
หมายเหตุ เปล้าดิน ตั้งจากลักษณะนิสัยและถิ่นที่อยู่ของพืชชนิดนี้ ชื่ออื่นเช่น เปล้าฮาโจ ซึ่งเป็นชื่อของ Hajo-Joachin Esser นักพฤกษศาสตร์ผู้ตั้งชื่อวิทยาศาสตร์พืชชนิดนี้ เปล้าดินมีเพียงชนิดเดียวของเผ่า Codiaeae ในวงศ์ย่อย Crotonoideae |
|
ภาพ ราชันย์ ภู่มา (หนองคาย) |
|
