สารานุกรมพืชในประเทศไทย
(The Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

หญ้าเจ้าชู้

หญ้าเจ้าชู้, สกุล
วันที่ 4 สิงหาคม 2553

Chrysopogon

Poaceae (Gramineae)

หญ้าลำต้นเป็นกอหรือมีเหง้ายาว ลิ้นใบเป็นเยื่อหรือเป็นขน ช่อดอกแบบแยกแขนงกว้าง ช่อย่อยแบบช่อกระจะ เรียงบนก้านแบบเวียนรอบแกนย่อยลดรูป ช่อดอกย่อยออกเป็นกลุ่ม 3 ช่อ มีช่อดอกย่อยไร้ก้าน 1 ช่อ ดอกสมบูรณ์เพศ รูปใบหอกด้านหลังมน กาบล่างเป็นเยื่อบาง เส้นกาบไม่ชัดเจน กาบบนขนาดเล็กหรือลดรูป ช่อดอกย่อยมีก้าน 2 ช่อ ดอกเพศผู้หรือดอกไม่มีเพศ

สกุลหญ้าเจ้าชู้มีสมาชิก 26 ชนิด ในไทยพบ 9 ชนิด ได้แก่ หญ้าเจ้าชู้ Chrysopogon aciculatus (Retz.) Trin, Chrysopogon festicoides (Presl) Veldk., Chrysopogon fulvus (Spreng.) Choiv., Chrysopogon gryllus (L.) Trin., Chrysopogon lawsonii (Hook. f. ) Veldk., หญ้าพุ่งชู้ Chrysopogon orientalis (Desv.) A. Camus, Chrysopogon perlaxus Bor, Chrysopogon serrulatus และ Chrysopogon zizanioides (L.) Roberty (ผู้เขียน: สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล)




หญ้าเจ้าชู้
วันที่ 4 สิงหาคม 2553

Chrysopogon aciculatus (Retz.) Trin.

Poaceae (Gramineae)

หญ้าอายุหลายฤดู มีเหง้า มีไหล ลำต้นเหนือดินสูง 20-60 ซม. กิ่งแบบนอกกาบ มีรากตามโคนต้น ข้อบวมพอง สีม่วง เกลี้ยง แผ่นใบรูปแถบ ยาว 2-9.5 ซม. ปลายใบแหลม โคนใบตัด ขอบใบเรียบ ผิวใบเกลี้ยง กาบใบยาว 7-12 ซม. สั้นหรือยาวกว่าปล้อง เกลี้ยง ลิ้นใบเป็นเยื่อ ยาว 0.1-0.2 มม. ปลายมน ช่อดอกออกที่ปลายกิ่ง ยาว 16-30 ซม. แกนกลางช่อเป็นเหลี่ยม ช่อดอกย่อยติดที่แกน ดอกเพศเมียอยู่ตรงกลาง ช่อดอกเพศผู้อยู่ด้านข้าง ไร้ก้านและมีก้าน รูปร่างต่างกัน ช่อดอกย่อยแบบร่วงหมด ช่อดอกย่อยที่ไร้ก้าน รูปใบหอกแกมรูปไข่ แบนทั้งสองด้าน ยาว 4 มม. กาบช่อย่อยเนื้อหนา มีเส้นกาบ 3 ส้น กาบช่อล่างยาว 3.5-4 มม. ปลายแหลม มีขนสั้น กาบช่อบนยาว 2.5-3.5 มม. ปลายเป็นรยางค์แข็ง มีหนามบริเวณรยางค์ มีดอกย่อย 2 ดอก ดอกย่อยล่างไม่มีเพศ กาบยาว 2.5-3 มม. ดอกย่อยบนสมบูรณ์เพศ กาบบาง กาบล่างยาว 2.5-3 มม. มีรยางค์ยาว 5 มม. เส้นกาบ 1 เส้น กาบบนยาว 1.5 มม. ปลายเรียวแหลม ขอบมีขน ไม่มีเส้นกาบ กลีบเกล็ดมี 2 อัน รูปกรวย เกสรเพศผู้ 3 อัน ก้านชูอับเรณูยาว 1.3 มม. อับเรณูยาว 1.1 มม. สีเหลือง ก้านเกสรเพศเมียมี 2 เส้น ปลายเป็นขนยาวนุ่มสีชมพู ผลขนาดเล็ก มีเมล็ดเดียว รูปรี ยาว 2.3 มม. ช่อดอกย่อยมีก้าน รูปใบหอก แบนทั้งสองด้าน ยาว 5.7 มม. ก้านยาว 2-2.5 มม. กาบบาง ปลายเรียวแหลม กาบล่างยาว 5 มม. ปลายมีขน เส้นกาบ 3 เส้น กาบช่อย่อยบนยาว 4.5 มม. ขอบมีขน เส้นกาบ 1 เส้น มีดอกย่อย 2 ดอก ดอกล่างไม่มีเพศ กาบบาง ปลายแหลม กาบล่างยาว 3 มม. ขอบมีขน ไม่มีเส้นกาบ ดอกบนเพศผู้ กาบบาง ปลายแหลม กาบล่างยาว 3 มม. ปลายกาบมีขน กาบบนยาว 1.8 มม. ขอบมีขน ไม่มีเส้นกาบ กลีบเกล็ด มี 2 อัน รูปกรวย เกสรเพศผู้ 3 อัน ก้านชูอับเรณูยาว 0.5 มม. อับเรณูยาว 2.2 มม. สีเหลือง

หญ้าเจ้าชู้ มีเขตการกระจายพันธุ์กว้าง พบตั้งแต่อินเดีย พม่า ไทย จีน ภูมิภาคอินโดจีนและมาเลเซีย และออสเตรเลีย ในไทยพบทุกภาค ขึ้นเป็นวัชพืชตามที่แห้ง โล่ง สนามหญ้า และสองข้างถนน (ผู้เขียน: สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล)

ชื่อพ้อง  Andropogon aciculatus Retz. (basionym), Chrysopogon subulatus Trin. ex Steud., Chrysopogon trivialis Arn. & Nees

ชื่อสามัญ  Love Grass, Golden beardgrass

ชื่ออื่น   หญ้ากล่อน, หญ้าขี้ครอก, หญ้านกคุ่ม (ภาคกลาง), หญ้ากะเตรย, หญ้าขี้เตรย (ภาคใต้) หญ้าน้ำลึก (ตราด)

ช่อดอกแบบแยกแขนงกว้าง ช่อย่อยแบบช่อกระจะ
(ภาพ: สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล)





เอกสารอ้างอิง

Duistermaat, H. (2005). Field Guide to the Grasses of Singapore (Excluding the Bamboos). Garden’s Bulletin Singapore 57: 42.

Gilliland, H. B., R.S. Holtum and N.L. Bor. (1971). A revised flora of Malaya, Vol. 3. (Grasses of Malaya). Lim Bian han Government Printer, Botanic Garden, Singapore.

Neamsuvan, O. (2008). Taxonomic Rivision of Subtribe Sorghinae (Poaceae) in Thailand. Ph.D. Thesis, Chulalongkorn University.

ความพึงพอการใช้งาน Web Site หน้าสารานุกรมพืช