สารานุกรมพืชในประเทศไทย
(The Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

จมูกปลาหลด

จมูกปลาหลด, สกุล
วันที่ 4 พฤษภาคม 2554

Oxystelma

Apocynaceae - Asclepiadoideae

ไม้เถา ส่วนต่างๆ มีน้ำยางสีขาว ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม ดอกออกเป็นกระจุกตามซอกใบใกล้ปลายกิ่ง คล้ายช่อกระจะหรือช่อแบบซี่ร่ม กลีบเลี้ยงและกลีบดอกมีจำนวนอย่างละ 5 กลีบ กลีบเลี้ยงมีต่อมที่โคนด้านใน กลีบดอกรูปถ้วยกว้าง กลีบเรียงซ้อนเหลื่อมด้านขวาในตาดอก กระบังเรียง 2 ชั้น กระบังวงนอกแนบติดโคนกลีบดอก เป็นวง ขอบบาง กระบังวงใน 5 กลีบ แนบติดเส้าเกสรเลยอับเรณู เกสรเพศผู้ 5 อัน ก้านชูอับเรณูสั้นๆ ติดกันเป็นเส้าเกสร อับเรณูปลายมีรยางค์ ติดกันเป็นกลุ่มอับเรณู มี 2 เรณู ติดบนก้าน รังไข่อยู่เหนือวงกลีบ มี 2 ช่อง แยกกัน ออวุลจำนวนมาก ก้านเกสรเพศเมียแนบติดกัน ยอดเกสรเพศเมียเว้า ผลแตกแนวเดียว ออกเดี่ยวๆ หรือเป็นคู่ เมล็ดมีขนกระจุก สกุลจมูกปลาหลดมีสมาชิกเพียง 2 ชนิด มีเขตการกระจายพันธุ์กว้าง พบทั้งในแอฟริกาและเอเซีย




จมูกปลาหลด
วันที่ 4 พฤษภาคม 2554

Oxystelma esculentum (L. f.) Smith

Apocynaceae - Asclepiadoideae

ไม้ล้มลุกเถา โคนเป็นเนื้อไม้ เกลี้ยง ใบรูปแถบหรือรูปใบหอก ยาว 5-12 ซม. ปลายใบแหลม ปลายมักเป็นติ่ง โคนใบมนหรือกลม แผ่นใบบาง เส้นแขนงใบข้างละ 9-12 เส้น เรียงจรดกันเป็นเส้นขอบใบ ก้านใบยาว 1-1.5 ซม. ช่อดอกยาวได้ประมาณ 20 ซม. มี 2-6 ดอก กลีบเลี้ยงรูปขอบขนานหรือรูปใบหอก ยาว 3-4 มม. ดอกบานเส้นผ่านศูนย์กลาง 2-3 ซม. สีขาวอมชมพู มีเส้นสีม่วงเข้มหนาแน่นด้านใน กลีบรูปสามเหลี่ยมกว้าง ยาว 1-1.5 ซม. ขอบมีขนครุยหนาแน่น ปลายกลีบแหลมเป็นติ่ง กระบังวงนอกมีขนสั้นนุ่ม กระบังวงในแนบติดเส้าเกสร เกลี้ยง ปลายเรียวจรดกัน ยาวได้เกือบ 1 ซม. กลุ่มอับเรณูยาวประมาณ 1.5 มม. รังไข่เกลี้ยง ผลเป็นฝักคู่ มักเจริญเพียงฝักเดียว รูปขอบขนานหรือรูปใบหอก ยาวประมาณ 5 ซม. ปลายเรียวแคบ เมล็ดแบนรูปไข่ ยาวประมาณ 2 มม. กระจุกขนยาว 1.5-2 ซม. จมูกปลาหลดมีเขตการกระจายพันธุ์กว้าง พบตั้งแต่ทางตอนบนของแอฟริกา อินเดีย ปากสถาน เนปาล บลังคลาเทศ พม่า จีนตอนใต้ ภูมิภาคอินโดจีนและมาเลเซีย จนถึงออสเตรเลีย ในไทยพบกระจายทุกภาค ขึ้นเป็นวัชพืชตามที่โล่งสองข้างทาง ริมลำธาร

ประโยชน์ ทุกส่วนมีสรรพคุณเป็นพืชสมุนไพรรักษาโรคมะเร็ง การมีประจำเดือนผิดปรกติ และใช้รักษาแผลสด ผลรับประทานได้

ชื่อพ้อง  Periploca esculenta L.f. (basionym), Oxystelma secamone (L.) Karst., Sarcostemma secamone (L.) Bennet

ชื่อสามัญ  Rosy Milkweed

ชื่ออื่น   ชื่ออื่น กระพังโหม (ราชบัณฑิต); สะอึก (ภาคกลาง); จมูกปลาไหลดง (เพชรบูรณ์); ผักไหม (เชียงใหม่)

กลีบดอกรูปถ้วยกว้าง มีปื้นสีม่วงเข้มหนาแน่นด้านใน
(ภาพ: ปทุมธานี)

ผลรูปขอบขนาปลายเรียวแคบ
(ภาพ: มนตรี ธนรส; สามร้อยยอด ประจวบคีรีขันธ์)




เอกสารอ้างอิง

Bingtao Li, Michael G. Gilbert & W. Douglas Stevens . (1995). Asclepiadaceae. In Flora of China Vol. 16: 202

ความพึงพอการใช้งาน Web Site หน้าสารานุกรมพืช