หอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช (Forest Herbarium-BKF)

 

BKF_building1
ตึกสำนักงานหอพรรณไม้ ชั้น 3-5

 

ความเป็นมา

 

การเก็บและสำรวจพรรณไม้ของประเทศไทยเริ่มขึ้นในปี พ.ศ. 2449 หลังจากตั้งกรมป่าไม้ได้ 10 ปี โดยมีนาย  H. B. G. Garrett นักการป่าไม้ชาวอังกฤษเป็นผู้รับผิดชอบ ต่อมาเริ่มมีเจ้าหน้าที่ของหอพรรณไม้ ออกทำการสำรวจและเก็บตัวอย่างร่วมด้วย จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2473 หอพรรณไม้ได้จัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการเพื่อเก็บรักษาตัวอย่างพรรณไม้ที่ได้จากการสำรวจ จนถึงปัจจุบันมีจำนวนตัวอย่างพรรณไม้กว่า 200,000 ชิ้น ซึ่งมากที่สุดในประเทศไทย

 

ต่อมาในปี พ.ศ.  2546 มีการปรับโครงสร้างราชการ ทำให้งานกลุ่มพฤกษศาสตร์ป่าไม้โอนย้ายมาอยู่ในสังกัดกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่า และพันธุ์พืช ตามการแบ่งส่วนราชการใหม่ และได้รับการปรับสถานะจากกลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้ เป็นสำนักหอพรรณไม้ ตามคำสั่งกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ลงวันที่ 22 เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2548 และในปัจจุบันได้เปลี่ยนชื่อเป็นสำนักงานหอพรรณไม้ ภายใต้สังกัดสำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช เมื่อวันที่ 5 มกราคม 2550

 

ด้วยสำนักงานหอพรรณไม้ เป็นหอพรรณไม้ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย มีสวนพฤกษศาสตร์และสวนรุกขชาติในสังกัดอีก 71 แห่ง มีหน้าที่สำรวจและเก็บรวบรวมพรรณไม้ในท้องถิ่นต่างๆ ทั่วประเทศ ไว้ในรูปแบบต่างๆ อย่างเป็นระบบสากล เช่น พรรณไม้แห้ง พรรณไม้ดอง พรรณไม้ต้นแบบ และตัวอย่างส่วนต่างๆ ของพรรณไม้ พร้อมจัดทำฐานข้อมูลไว้สืบค้น เพื่อให้เป็นแหล่งเรียนรู้ บริการและแลกเปลี่ยนข้อมูลด้านพรรณพืชทั้งในประเทศและต่างประเทศ เป็นหน่วยงานที่สร้างคุณประโยชน์ให้แก่ประเทศในด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การศึกษาวิจัย บริการวิชาการ และนันทนาการ จึงได้รับการคัดเลือกให้เป็นหน่วยงานดีเด่นของชาติ สาขาอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ประจำพุทธศักราช 2550 โดยคณะอนุกรรมการคัดเลือกและเผยแพร่ผลงานดีเด่นของชาติ ในคณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ สำนักงานเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี นอกจากนี้ ในปี พ.ศ. 2555 ในส่วนของตัวหอพรรณไม้ (herbarium) ยังได้รับการยกย่องว่าเป็นแหล่งการเรียนรู้ตลอดชีวิตต้นแบบ รุ่นที่ 2 ของสำนักเลขาธิการสภาการศึกษา

 

 

การดำเนินงานสำนักงานหอพรรณไม้

 

  1. จัดการตัวอย่างพรรณไม้ (specimens) ตามหลักการและมาตรฐานการจัดการหอพรรณไม้สากล บริการให้ยืมตัวอย่างเพื่อการศึกษาวิจัยด้านอนุกรมวิธานพืช และแลกเปลี่ยนตัวอย่างกับหอพรรณไม้หลัก ๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ
  2. สำรวจและเก็บตัวอย่างพรรณไม้ทั่วประเทศ เพื่อการศึกษาวิจัยด้านอนุกรมวิธานพืช ทั้งพืชชั้นสูงและพืชชั้นต่ำ รวมถึงการศึกษาการใช้ประโยชน์พืช และพืชสมุนไพร
  3. จัดการห้องสมุดให้เป็นห้องสมุดพฤกษศาสตร์ รวบรวมหนังสือ วารสาร บทความและเอกสารวิชาการด้านพฤกษศาสตร์ เปิดให้บริการให้นักวิชาการ นิสิต นักศึกษา นักเรียน และประชาชนที่สนใจ
  4. ดำเนินการสวนพฤกษศาสตร์และสวนรุกขชาติตามภูมิภาคต่างๆ ครอบคลุมทั่วประเทศ เพื่อรวบรวมพันธุ์ไม้สำหรับการศึกษาวิจัย เป็นแหล่งเรียนรู้ของเยาวชน ผู้สนใจทั่วไป และเพื่อการพักผ่อนหย่อนใจ (อนึ่ง งานสวนรุกขชาติได้ถูกโอนให้ไปอยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของส่วนพัฒนาและเผยแพร่องค์ความรู้ในปี พ.ศ. 2555)
  5. บริการและเผยแพร่ข้อมูล งานวิจัยด้านพฤกษศาสตร์ ในรูปวารสาร Thai Forest Bulletin (Botany)
  6. ดำเนินโครงการศึกษาพรรณพฤกษชาติของประเทศไทย (Flora of Thailand Project) เพื่อจัดทำหนังสือ Flora of Thailand เพื่อเป็นคู่มือในการจำแนกพืชในประเทศไทย
  7. จัดทำฐานข้อมูลพืช และให้บริการสืบค้นผ่านระบบ Internet

 

BKF2

 

การแบ่งหน่วยงานในสำนักงานหอพรรณไม้

 

หน่วยงานในสังกัดสำนักงานหอพรรณไม้แยกตามภาระกิจหลัก และแบ่งออกเป็น 6 หน่วยงานย่อย ได้แก่

 

  1. ฝ่ายบริหารงานทั่วไป
  2. ฝ่ายอนุกรมวิธานพืช
  3. ฝ่ายจัดการตัวอย่างพรรณไม้และฐานข้อมูล
  4. ฝ่ายพืชสมุนไพรและพฤกษศาสตร์พื้นบ้าน
  5. ฝ่ายการจัดการสวนพฤกษศาสตร์และสวนรวมพันธุ์ไม้ป่า
  6. ฝ่ายเทคโนโลยี่และสารสนเทศด้านพฤกษศาสตร์ป่าไม้

 

เครื่องหมายประจำหอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช

 

BKF logo

ตราสัญลักษณ์ประจำหอพรรณไม้ BKF (มกราคม 2551)

 

วิสัยทัศน์ของหน่วยงาน

 

“วิจัยพรรณไม้ไทยสู่ความเป็นเลิศ หอพรรณไม้และฐานข้อมูลได้มาตรฐาน บริหารจัดการสวนพฤกษศาสตร์และสวนรุกขชาติเป็นแหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิต”


เกี่ยวกับเวปไซต์สำนักงานหอพรรณไม้

 

เวปไซต์สำนักงานหอพรรณไม้เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปึ พ.ศ. 2543 โดยใช้ภาษาอังกฤษ ภายใต้กลุ่มพฤกษศาสตร์ป่าไม้ และเป็นโฮมเพจภายใต้เวปไซต์ของกรมป่าไม้ และกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ในเดือนพฤศจิกายน 2548 กลุ่มพฤกษศาสตร์ป่าไม้ได้รับการปรับสถานะเป็นสำนักหอพรรณไม้ และเปลี่ยนชื่อเป็นสำนักงานหอพรรณไม้ในเวลาต่อมา เวปไซต์สำนักสำนักงานหอพรรณไม้จึงได้รับการปรับปรุง โดยแยกเป็นส่วนภาษาไทยและภาษาอังกฤษ เพื่อให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว และเริ่มใช้ระบบฐานขัอมูลมาใช้มากขึ้น การปรับปรุงครั้งล่าสุด ออกแบบโดยปรีชา การะเกตุ และราชันย์ ภู่มา เริ่มออนไลน์เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2552

 

มีข้อติชมและข้อเสนอแนะ ระบบฐานข้อมูล ข้อมูลพืช และโฮมเพจ กรุณาส่งมาที่

 

นายราชันย์ ภู่มา
หอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
โทร/แฟกซ์: 02 5610777 ต่อ 1476 หรือ 02 579666 ต่อ 1476
email: rpooma@dnp.go.th

 

<กลับขึ้นด้านบน>